Suma n pierwszych kwadratów liczb naturalnych

Kwadraty liczb od 1 do nn dodasz jednym wzorem: pomnóż nn, n+1n + 1 i 2n+12n + 1, a wynik podziel przez 6. Uważaj, żeby nie pomylić tej sumy z kwadratem sumy.

12+22+…+n2=n(n+1)(2n+1)61^2 + 2^2 + \ldots + n^2 = \frac{n(n + 1)(2n + 1)}{6}

od 1 do 10

10⋅11⋅216=385\displaystyle \frac{10 \cdot 11 \cdot 21}{6} = 385

od k² do n²

Sn−Sk−1S_n - S_{k-1}

pierwsze sumy

1,  5,  14,  30,  55,  …1, \; 5, \; 14, \; 30, \; 55, \; \ldots
nn to ostatnia liczba podnoszona do kwadratu, a SnS_n oznacza sumę kwadratów. Wynik zawsze jest liczbą całkowitą: wśród trzech czynników licznika zawsze jest liczba parzysta i liczba podzielna przez 3.

Skąd się bierze wzór na sumę kwadratów?

Kwadrat liczby kk to liczba kratek w kwadracie o boku kk. Suma kwadratów to więc liczba wszystkich kratek w kwadratach o bokach 1, 2, 3 i tak dalej:

Kwadraty o bokach od 1 do 4 mają razem 1+4+9+16=301 + 4 + 9 + 16 = 30 kratek. Wzór daje to samo: 4⋅5⋅9:6=304 \cdot 5 \cdot 9 : 6 = 30.

Wzór da się wyprowadzić z rozwinięcia sześcianu. Dla każdego kk zachodzi:

  1. (k+1)3−k3=3k2+3k+1(k + 1)^3 - k^3 = 3k^2 + 3k + 1

Zapisz tę równość dla k=1,2,…,nk = 1, 2, \ldots, n i dodaj wszystkie. Po lewej prawie wszystko się skraca: zostaje (n+1)3−1(n + 1)^3 - 1. Po prawej są trzy sumy: kwadratów, liczb od 1 do nn i nn jedynek.

  1. (n+1)3−1=3Sn+3⋅n(n+1)2+n\displaystyle (n + 1)^3 - 1 = 3S_n + 3 \cdot \frac{n(n + 1)}{2} + n
  2. Sn=n(n+1)(2n+1)6\displaystyle S_n = \frac{n(n + 1)(2n + 1)}{6}

Druga linijka to wynik wyliczenia SnS_n z pierwszej. Korzysta ona z sumy liczb od 1 do n.

Ile kwadratów jest na szachownicy: krok po kroku

Ile wszystkich kwadratów, dużych i małych, da się znaleźć na szachownicy 8 × 8? Liczą się kwadraty złożone z pól, od pojedynczego pola po całą planszę.

Zadanie kwadraty na szachownicy 8×8\text{kwadraty na szachownicy } 8 \times 8 k×k:  (9−k)2k \times k: \; (9 - k)^2 12+22+…+821^2 + 2^2 + \ldots + 8^2 8⋅9⋅17:68 \cdot 9 \cdot 17 : 6
  1. Policz kwadraty każdego rozmiaru

    Kwadrat k×kk \times k można przesunąć w poziomie na 8−k+1=9−k8 - k + 1 = 9 - k miejsc i tyle samo w pionie. Kwadratów tego rozmiaru jest więc (9−k)2(9 - k)^2:

    Liczba kwadratów każdego rozmiaru
    1×11 \times 1 2×22 \times 2 3×33 \times 3 …\ldots 8×88 \times 8
    6464 4949 3636 …\ldots 11
  2. Zapisz wynik jako sumę kwadratów

    Dodaj liczby z tabeli. Od największego rozmiaru do najmniejszego to kolejne kwadraty liczb od 1 do 8:

    1. 64+49+…+4+164 + 49 + \ldots + 4 + 1
    2. =12+22+…+82= 1^2 + 2^2 + \ldots + 8^2

    12+…+n21^2 + \ldots + n^2 Wzór wprost

    Nasza suma: n=8n = 8

    Suma zaczyna się od 121^2, więc podstawiasz nn do wzoru.

    k2+…+n2k^2 + \ldots + n^2 Różnica dwóch sum

    Sn−Sk−1S_n - S_{k-1}

    Od sumy do n2n^2 odejmij sumę kwadratów mniejszych niż k2k^2.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 2

    22+42+…2^2 + 4^2 + \ldots Co druga liczba

    (2k)2=4k2(2k)^2 = 4k^2

    Wyciągnij 4 przed sumę i zostanie suma kwadratów od 1.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 4

  3. Podstaw n = 8 do wzoru

    Policz trzy czynniki: n=8n = 8, n+1=9n + 1 = 9 i 2n+1=172n + 1 = 17. Zanim pomnożysz, skróć 6 z czynnikami 8 i 9: 8⋅9=728 \cdot 9 = 72, a 72:6=1272 : 6 = 12.

    1. S8=8⋅9⋅176\displaystyle S_8 = \frac{8 \cdot 9 \cdot 17}{6}
    2. S8=12⋅17=204S_8 = 12 \cdot 17 = 204
  4. Sprawdź na małej planszy

    Ten sam sposób dla planszy 2 × 2 daje 12+22=51^2 + 2^2 = 5: cztery pojedyncze pola i jedna cała plansza. Wzór dla n=2n = 2 daje 2⋅3⋅5:6=52 \cdot 3 \cdot 5 : 6 = 5.

    Odpowiedź: na szachownicy 8 × 8 jest 204 kwadraty.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Suma kwadratów od 1 do 10

Oblicz sumę 12+22+…+1021^2 + 2^2 + \ldots + 10^2.

Przykład 2. Suma kwadratów od 5² do 15²

Oblicz sumę 52+62+…+1525^2 + 6^2 + \ldots + 15^2.

Przykład 3. Ile kwadratów dodano?

Suma kwadratów kilku początkowych liczb naturalnych, liczonych od 1, wynosi 55. Ile liczb podniesiono do kwadratu?

Przykład 4. Kwadraty liczb parzystych

Oblicz sumę 22+42+62+…+2022^2 + 4^2 + 6^2 + \ldots + 20^2.

Przykład 5. Kwadraty liczb nieparzystych

Oblicz sumę 12+32+52+…+1921^2 + 3^2 + 5^2 + \ldots + 19^2.

Przykład 6. Granica z sumą kwadratów

Oblicz granicę ciągu an=12+22+…+n2n3\displaystyle a_n = \frac{1^2 + 2^2 + \ldots + n^2}{n^3}.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z sumą kwadratów.

Przypadki szczególne

Ten sam wzór daje kilka innych, które często pojawiają się w zadaniach.

Suma od k² do n² k2+…+n2=Sn−Sk−1\displaystyle k^2 + \ldots + n^2 = S_n - S_{k-1}
Odejmujesz sumę kwadratów do (k−1)2(k - 1)^2, a nie do k2k^2, bo k2k^2 należy do zakresu.
Kwadraty liczb parzystych ∑i=1n(2i)2=4Sn\displaystyle \sum_{i=1}^{n} (2i)^2 = 4S_n
Każdy składnik to 4 razy kwadrat, więc suma to 2n(n+1)(2n+1)/32n(n + 1)(2n + 1) / 3.
Kwadraty liczb nieparzystych ∑i=1n(2i−1)2=n(2n−1)(2n+1)3\displaystyle \sum_{i=1}^{n} (2i - 1)^2 = \frac{n(2n - 1)(2n + 1)}{3}
Na przykład 12+32+52=351^2 + 3^2 + 5^2 = 35 i wzór daje 3⋅5⋅7:3=353 \cdot 5 \cdot 7 : 3 = 35.
Kwadrat sumy a suma kwadratów (1+…+n)2>12+…+n2\displaystyle (1 + \ldots + n)^2 > 1^2 + \ldots + n^2
Dla n≥2n \geq 2 kwadrat sumy jest większy, bo zawiera też podwojone iloczyny par. Dla n=3n = 3: 36>1436 > 14.
Przybliżenie dla dużych n Sn≈n33\displaystyle S_n \approx \frac{n^3}{3}
Dla n=100n = 100 wzór daje 338 350, a n3/3≈333 333n^3 / 3 \approx 333\,333. Różnica to około 1,5% i maleje z każdym nn.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.