Liczba e jako granica

Podstawa 1+1/n1 + 1/n dąży do 1, a wykładnik nn rośnie bez końca. Taki ciąg nie dąży ani do 1, ani do nieskończoności, tylko do liczby e≈2,718e \approx 2{,}718. Na tej granicy opiera się każde zadanie z symbolem 1∞1^\infty.

lim⁡n→∞(1+1n)n=e\lim_{n \to \infty} \left(1 + \frac{1}{n}\right)^n = e

w przybliżeniu

e≈2,71828e \approx 2{,}71828

dowolna liczba w liczniku

lim⁡(1+an)n=ea\displaystyle \lim \left(1 + \frac{a}{n}\right)^n = e^a

typ symbolu nieoznaczonego

1∞1^\infty
ee to liczba Eulera, podstawa logarytmu naturalnego. Jest niewymierna, więc jej rozwinięcie dziesiętne nigdy się nie kończy ani nie powtarza. Wzór z aa działa dla każdej liczby rzeczywistej aa.

Skąd się bierze liczba e?

Wpłać do banku 1 zł na rok przy oprocentowaniu 100% rocznie. Gdy odsetki dopisuje się raz w roku, po roku masz 2 zł. Gdy co pół roku, dwa razy dopisujesz połowę odsetek i masz (1+1/2)2=2,25(1 + 1/2)^2 = 2{,}25 zł. Przy nn kapitalizacjach w roku masz (1+1/n)n(1 + 1/n)^n zł:

Kapitał po roku przy różnej liczbie kapitalizacji
raz w roku co pół roku co miesiąc codziennie
nn 11 22 1212 365365
(1+1n)n\left(1 + \tfrac{1}{n}\right)^n 22 2,252{,}25 ≈2,613\approx 2{,}613 ≈2,715\approx 2{,}715

Częstsze dopisywanie odsetek daje więcej, ale coraz mniej. Kwota nie rośnie bez końca, tylko zbliża się do pewnej liczby. Tę liczbę nazwano ee.

Oś pionowa zaczyna się od 1,8. Pierwszy wyraz to 2, dziesiąty około 2,594. Wyrazy rosną coraz wolniej i podchodzą do linii ee od dołu.

Ciąg (1+1/n)n(1 + 1/n)^n jest rosnący, a żaden jego wyraz nie przekracza 3. Ciąg rosnący i ograniczony z góry ma granicę, więc liczba ee istnieje. Jej pierwsze cyfry to 2,7182818282{,}718281828.

Jak liczyć granice z liczbą e krok po kroku

Policzymy granicę ciągu an=(n+3n+1)2n\displaystyle a_n = \left(\frac{n + 3}{n + 1}\right)^{2n}. Cały pomysł polega na tym, żeby doprowadzić go do postaci (1+a/m)m(1 + a/m)^m, której granicę już znamy.

Zadanie lim⁡((n+3):(n+1))2n\lim \left((n + 3) : (n + 1)\right)^{2n} 1∞1^\infty 1+2/(n+1)1 + 2/(n + 1) m=n+1m = n + 1
  1. Sprawdź granice podstawy i wykładnika

    Policz osobno granicę podstawy i wykładnika:

    1. n+3n+1=1+3n1+1n  →  1\displaystyle \frac{n + 3}{n + 1} = \frac{1 + \dfrac{3}{n}}{1 + \dfrac{1}{n}} \;\to\; 1
    2. 2n  →  ∞2n \;\to\; \infty

    Podstawa dąży do 1, a wykładnik do nieskończoności. To symbol nieoznaczony 1∞1^\infty, czyli dokładnie ten przypadek, w którym pojawia się liczba ee.

    q∞,  ∣q∣<1q^\infty,\; |q| < 1 Granica równa 0

    (n2n+1)n→0\left(\tfrac{n}{2n + 1}\right)^n \to 0

    Podstawa dąży do liczby qq z przedziału (−1,1)(-1, 1), więc potęgi maleją do zera jak w granicy potęgi.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 6

    1k,  k stałe1^k,\; k \text{ stałe} Granica równa 1

    (1+1n)5→15=1\left(1 + \tfrac{1}{n}\right)^5 \to 1^5 = 1

    Podstawa dąży do 1, a wykładnik się nie zmienia, więc działa zwykła granica iloczynu.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 4

    1∞1^\infty Prowadzi do e

    Nasz ciąg: ((n+3)/(n+1))2n((n + 3)/(n + 1))^{2n}

    Podstawa zbliża się do 1, ale wykładnik rośnie. Wynik zależy od tego, jak szybko jedno i drugie, i zwykle jest potęgą liczby ee.

  2. Zapisz podstawę jako 1 plus ułamek

    Wydziel z ułamka jedynkę: odejmij mianownik od licznika i to, co zostanie, zapisz osobno.

    1. n+3n+1=(n+1)+2n+1\displaystyle \frac{n + 3}{n + 1} = \frac{(n + 1) + 2}{n + 1}
    2. n+3n+1=1+2n+1\displaystyle \frac{n + 3}{n + 1} = 1 + \frac{2}{n + 1}
  3. Dopasuj wykładnik do mianownika

    Wzór (1+a/m)m→ea(1 + a/m)^m \to e^a wymaga, żeby w wykładniku stało to samo co w mianowniku ułamka. Oznacz m=n+1m = n + 1 i wpisz mm do wykładnika, a resztę wykładnika dopisz na zewnątrz:

    1. an=(1+2n+1)2n\displaystyle a_n = \left(1 + \frac{2}{n + 1}\right)^{2n}
    2. an=[(1+2n+1)n+1]2n/(n+1)\displaystyle a_n = \left[\left(1 + \frac{2}{n + 1}\right)^{n + 1}\right]^{2n/(n + 1)}

    Wartość się nie zmienia, bo (xp)q=xp⋅q(x^p)^q = x^{p \cdot q}, a (n+1)⋅2n/(n+1)=2n(n + 1) \cdot 2n/(n + 1) = 2n.

  4. Policz granicę wnętrza i wykładnika

    Wnętrze nawiasu kwadratowego ma postać (1+2/m)m(1 + 2/m)^m, więc dąży do e2e^2. Wykładnik na zewnątrz dąży do 2:

    1. (1+2n+1)n+1  →  e2\displaystyle \left(1 + \frac{2}{n + 1}\right)^{n + 1} \;\to\; e^2
    2. 2nn+1=21+1n  →  2\displaystyle \frac{2n}{n + 1} = \frac{2}{1 + \dfrac{1}{n}} \;\to\; 2
    3. lim⁡n→∞an=(e2)2=e4\displaystyle \lim_{n \to \infty} a_n = \left(e^2\right)^2 = e^4

    Podstawa dąży do dodatniej liczby e2e^2, a wykładnik do liczby 2, więc całość dąży do (e2)2(e^2)^2.

    Odpowiedź: granica ciągu wynosi e4e^4, czyli około 54,6.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Liczba w liczniku ułamka

Oblicz granicę ciągu an=(1+3n)n\displaystyle a_n = \left(1 + \frac{3}{n}\right)^n.

Przykład 2. Minus w podstawie

Oblicz granicę ciągu an=(1−1n)n\displaystyle a_n = \left(1 - \frac{1}{n}\right)^n.

Przykład 3. Wykładnik 2n

Oblicz granicę ciągu an=(1+1n)2n\displaystyle a_n = \left(1 + \frac{1}{n}\right)^{2n}.

Przykład 4. Wykładnik przesunięty o stałą

Oblicz granicę ciągu an=(n+1n)n+5\displaystyle a_n = \left(\frac{n + 1}{n}\right)^{n + 5}.

Przykład 5. Ciągła kapitalizacja odsetek

Ile wyniesie po roku kapitał 1000 zł przy oprocentowaniu 5% rocznie, jeśli odsetki dopisuje się coraz częściej, bez ograniczenia?

Przykład 6. Podstawa, która nie dąży do 1

Oblicz granicę ciągu an=(n2n+1)n\displaystyle a_n = \left(\frac{n}{2n + 1}\right)^n.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z granicą typu 1∞1^\infty.

Przypadki szczególne

Te wzory wynikają z definicji liczby ee i skracają większość zadań.

Dowolna liczba w liczniku lim⁡(1+an)n=ea\displaystyle \lim \left(1 + \frac{a}{n}\right)^n = e^a
Działa dla każdej liczby rzeczywistej aa, także ujemnej: lim⁡(1+2/n)n=e2\lim (1 + 2/n)^n = e^2, a lim⁡(1−1/n)n=1/e\lim (1 - 1/n)^n = 1/e.
Wykładnik k razy n lim⁡(1+1n)kn=ek\displaystyle \lim \left(1 + \frac{1}{n}\right)^{kn} = e^k
Na przykład lim⁡(1+1/n)2n=e2\lim (1 + 1/n)^{2n} = e^2, a lim⁡(1+1/n)n/2=e\lim (1 + 1/n)^{n/2} = \sqrt{e}.
Dowolny ciąg rosnący bez końca (1+1bn)bn→e\displaystyle \left(1 + \frac{1}{b_n}\right)^{b_n} \to e
Gdy bn→∞b_n \to \infty, w miejscu nn może stać ten ciąg, na przykład n+1n + 1 albo n2n^2. Z tego korzysta zadanie krok po kroku.
Suma odwrotności silni e=1+1+12!+13!+…\displaystyle e = 1 + 1 + \frac{1}{2!} + \frac{1}{3!} + \ldots
To drugi sposób na liczbę ee. Szereg zbiega bardzo szybko: pierwsze sześć składników daje już 2,7167.
Ciągła kapitalizacja K=K0⋅ert\displaystyle K = K_0 \cdot e^{rt}
Kapitał po tt latach przy stopie rr i odsetkach dopisywanych bez przerwy, jak w przykładzie 5.

Powiązane wzory

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.