Przykład 1. Dwie kolejności
Oblicz na dwa sposoby.
-
Sposób 1: najpierw pierwiastek, potem potęga.
-
Sposób 2: najpierw potęga, potem pierwiastek.
Oba sposoby dają ten sam wynik, ale pierwszy liczy na mniejszych liczbach.
Odpowiedź: .
Ułamek w wykładniku to pierwiastek i potęga w jednym zapisie. Mianownik mówi, jakiego stopnia pierwiastek wziąć, a licznik, do jakiej potęgi podnieść. Kolejność możesz wybrać tak, żeby liczby były jak najmniejsze.
pierwiastek jako potęga
druga kolejność
wykładnik ujemny
To potęga, w której wykładnik jest ułamkiem, na przykład albo . Taki zapis oznacza to samo co pierwiastek z potęgi: . Mianownik wykładnika wskazuje stopień pierwiastka, licznik wykładnik potęgi.
Dzięki temu pierwiastki można traktować jak zwykłe potęgi i używać do nich tych samych wzorów na mnożenie, dzielenie i potęgowanie. Podstawa musi być dodatnia, a wykładnik może być też ujemny.
Wzór musi pasować do reguły potęgowania potęgi. Podnieś do potęgi : wykładniki się mnożą, a ułamek się skraca.
Zatem to liczba, której -ta potęga daje . Z definicji pierwiastka to właśnie . Dla zostaje sam pierwiastek, bo .
Wynik nie zależy od kolejności. Możesz najpierw podnieść do potęgi, a potem wziąć pierwiastek, albo odwrotnie. Zobacz to na .
Obliczymy . Wykładnik jest ułamkiem i do tego ujemnym, więc zadanie ma wszystkie elementy: odwrócenie, pierwiastek i potęgę. Tych samych pięciu kroków użyjesz w każdej potędze wymiernej.
Podstawa 32 jest dodatnia, więc wzór działa. Wykładnik to : ma znak minus, licznik 3 i mianownik 5. Idziemy trzecią ścieżką. Pozostałe dwie opisują kolumny obok.
Zostaje sam pierwiastek:
Więcej: przypadki szczególne
Pierwiastek i potęga w dowolnej kolejności:
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1
Nasze równanie:
Najpierw odwróć, potem licz jak zwykle:
Rozwiązanie krok po kroku: krok 2
Ujemny wykładnik oznacza odwrotność, tak jak w potędze ujemnej. Zostaje ułamek z dodatnim wykładnikiem w mianowniku.
Mianownik wykładnika to 5, więc bierzemy pierwiastek piątego stopnia. Zrób to przed potęgowaniem, bo liczby będą mniejsze. Pomaga rozkład .
Licznik wykładnika to 3, więc podnosimy dwójkę do trzeciej potęgi. Tak działa druga kolejność ze wzoru: .
Wstaw osiem do mianownika z kroku drugiego.
Odpowiedź: .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz na dwa sposoby.
Sposób 1: najpierw pierwiastek, potem potęga.
Sposób 2: najpierw potęga, potem pierwiastek.
Oba sposoby dają ten sam wynik, ale pierwszy liczy na mniejszych liczbach.
Odpowiedź: .
Zapisz jako potęgę.
Stopień pierwiastka to mianownik, wykładnik pod pierwiastkiem to licznik.
Zapis potęgowy pozwala dalej używać zwykłych wzorów na potęgi, na przykład przy mnożeniu z innymi potęgami .
Odpowiedź: .
Oblicz .
Rozpoznaj podstawę jako potęgę.
Pomnóż wykładniki.
Policz wartość.
Ten sam wynik daje druga kolejność: .
Odpowiedź: .
Oblicz .
Podstawy są takie same, więc dodaj wykładniki.
Sprowadź ułamki do wspólnego mianownika.
Zamień na pierwiastek i potęgę.
Nie dodawaj osobno liczników i mianowników: to nie .
Odpowiedź: .
Uprość dla .
Pomnóż wykładniki w obu potęgach.
Policz wykładniki.
Odejmij wykładniki przy dzieleniu.
Odpowiedź: .
Unikaj ich w każdym zadaniu z potęgami wymiernymi.
Kilka sytuacji przewija się w zadaniach tak często, że warto znać ich wynik na pamięć.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.