Przykład 1. Podstawa w postaci ułamka
Oblicz granicę ciągu .
-
Odczytaj podstawę i sprawdź warunek.
-
Warunek jest spełniony, więc użyj wzoru.
Odpowiedź: granica wynosi 0.
Kolejne potęgi liczby z przedziału maleją do zera. Gdy podstawa jest równa 1, większa od 1 albo nie większa od −1, ciąg zachowuje się zupełnie inaczej, więc przed użyciem wzoru zawsze sprawdź .
ciąg stały
rośnie bez końca
granica nie istnieje
Każdy wyraz ciągu to poprzedni wyraz pomnożony przez . Gdy , każde takie mnożenie zmniejsza odległość od zera o tę samą część. Dla wyrazy to i tak dalej, a dziesiąty jest już mniejszy od 0,001.
Przy ujemnym dochodzi zmiana znaku: potęga parzysta jest dodatnia, nieparzysta ujemna. Wyrazy skaczą na zmianę nad zero i pod zero, ale za każdym razem lądują bliżej niego.
Ścisłe uzasadnienie korzysta z granicy ciągu odwrotności. Dla wszystkie wyrazy są zerami. Jeśli , to dla pewnego , a z nierówności Bernoulliego :
Prawa strona dąży do zera, bo dąży do zera. Odległość od zera jest od niej jeszcze mniejsza, więc też dąży do zera.
Policzymy granicę ciągu . Licznik i mianownik rosną bez końca, więc trzeba je tak przekształcić, żeby pojawiły się potęgi o podstawie mniejszej od 1.
W mianowniku najszybciej rośnie . Przez nią podzielisz licznik i mianownik. Najpierw zapisz tak, żeby było widać w nim :
Podziel każdy składnik osobno. Iloraz potęg o tym samym wykładniku to potęga ilorazu podstaw.
Tu działa nasz wzór. Obie podstawy, i , leżą między −1 a 1, więc obie potęgi dążą do zera.
Nasza potęga:
Każdy kolejny wyraz to poprzedni pomnożony przez liczbę mniejszą od 1 co do wartości bezwzględnej.
Każde mnożenie przez powiększa wyraz, więc ciąg rośnie bez końca.
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 5
Tak wyglądają potęgi . Znak zmienia się co krok, a wyrazy nie maleją, więc ciąg nie zbliża się do żadnej liczby.
Rozwiązanie krok po kroku: przykład 6
Licznik dąży do 3, a mianownik do 1, czyli do liczby różnej od zera. Granica ilorazu to więc iloraz granic.
Odpowiedź: granica ciągu wynosi 3.
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz granicę ciągu .
Odczytaj podstawę i sprawdź warunek.
Warunek jest spełniony, więc użyj wzoru.
Odpowiedź: granica wynosi 0.
Oblicz granicę ciągu .
Wypisz kilka wyrazów. Znak zmienia się co krok.
Sprawdź warunek na wartości bezwzględnej.
Warunek jest spełniony, więc wyrazy dążą do zera.
Odpowiedź: granica wynosi 0.
Oblicz granicę ciągu .
Rozbij granicę sumy i wyciągnij stałą przed granicę.
Podstawa leży między −1 a 1, a granica stałej to 1.
Odpowiedź: granica wynosi 1.
Oblicz granicę ciągu .
Podziel każdy składnik licznika przez .
Obie podstawy są mniejsze od 1.
Mianownik rośnie szybciej niż oba składniki licznika, dlatego cały ułamek maleje do zera.
Odpowiedź: granica wynosi 0.
Oblicz granicę ciągu .
Największa podstawa w mianowniku to 3. Podziel przez każdy składnik.
Mianownik dąży do 1.
W liczniku podstawa jest większa od 1, więc ta potęga rośnie bez końca.
Odpowiedź: granica wynosi .
Zbadaj, czy ciąg ma granicę.
Zapisz iloraz potęg jako jedną potęgę.
Wypisz kilka wyrazów. Znak się zmienia, a wartości rosną.
Podstawa jest mniejsza od −1. Wyrazy oddalają się od zera raz w jedną, raz w drugą stronę, więc nie zbliżają się do żadnej liczby ani do nieskończoności.
Odpowiedź: ciąg nie ma granicy.
Unikaj ich w każdym zadaniu, w którym liczysz granicę z potęgami.
Te sytuacje pojawiają się w zadaniach najczęściej obok samego wzoru.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.