Przykład 1. Moduł liczby
Oblicz , , oraz .
-
Liczba dodatnia zostaje bez zmian.
-
Liczba ujemna: zmień znak na przeciwny.
-
Zero jest nieujemne, więc też zostaje.
-
Ułamek ujemny traktujesz tak samo jak liczbę całkowitą.
Odpowiedź: , , , .
Wartość bezwzględna liczby, czyli jej moduł, to odległość tej liczby od zera na osi liczbowej, więc nigdy nie jest ujemna. Definicja ma dwa przypadki: liczbę nieujemną zostawiasz bez zmian, a przy ujemnej zmieniasz znak na przeciwny.
zawsze nieujemna
odległość dwóch liczb
pierwiastek z kwadratu
Liczby i leżą po różnych stronach zera, ale w tej samej odległości od niego. Dlatego obie mają tę samą wartość bezwzględną. Odległość nie może być ujemna, więc wartość bezwzględna jest zawsze liczbą nieujemną. Zero jest jedyną liczbą, której moduł jest równy zero.
Tak samo działa wyrażenie . To odległość między liczbami i na osi liczbowej. Na przykład to odległość punktów 5 i 2.
Zapis nie oznacza liczby ujemnej. Oznacza liczbę przeciwną do . Gdy jest ujemne, liczba przeciwna jest dodatnia, a o to chodzi, bo moduł ma być nieujemny.
Dla nic nie trzeba zmieniać, bo liczba jest już nieujemna: i . Wykres funkcji składa się więc z dwóch półprostych: dla oraz dla , i ma kształt litery V.
Rozwiążemy równanie , czyli znajdziemy liczby oddalone od 3 o 5. Wykorzystamy do tego definicję: moduł rozpisujemy na dwa przypadki i każdy rozwiązujemy osobno. Tych samych pięciu kroków użyjesz w każdym równaniu typu .
Wartość bezwzględna nie bywa ujemna, więc liczba po prawej stronie rozstrzyga, czy równanie ma rozwiązania. U nas , więc idziemy pierwszą ścieżką. Dwie pozostałe zebrano w przypadkach szczególnych niżej na stronie.
Nasze równanie:
Prosta przecina wykres modułu w dwóch punktach, więc są dwa rozwiązania.
Rozwiązanie krok po kroku: krok 3
Moduł jest zerem tylko wtedy, gdy samo wyrażenie jest zerem. Zostaje równanie .
Więcej: przypadki szczególne
Wykres modułu leży nad osią OX, więc nie spotka prostej pod nią. Równanie jest sprzeczne i na tym kończysz.
Więcej: przypadki szczególne
Wyrażenie pod modułem to . Rozpisz moduł według definicji, podstawiając je za . Warunki przypadków mówią, dla jakich wyrażenie jest nieujemne, a dla jakich ujemne.
Dla wyrażenie jest nieujemne, więc moduł jest równy samemu wyrażeniu i zostaje zwykłe równanie.
Dla wyrażenie jest ujemne, więc moduł zmienia jego znak. Minus przed nawiasem dotyczy całego wyrażenia.
Sprawdź warunek: , więc rozwiązanie pasuje.
Równanie pyta, które liczby leżą w odległości 5 od liczby 3. Na osi liczbowej to dwie liczby, po jednej z każdej strony: osiem i minus dwa.
Odpowiedź: równanie ma dwa rozwiązania: i .
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
Oblicz , , oraz .
Liczba dodatnia zostaje bez zmian.
Liczba ujemna: zmień znak na przeciwny.
Zero jest nieujemne, więc też zostaje.
Ułamek ujemny traktujesz tak samo jak liczbę całkowitą.
Odpowiedź: , , , .
Oblicz wartość wyrażenia .
Pierwszy moduł.
Najpierw policz różnicę w środku, potem moduł.
Trzeci składnik.
Wstaw wyniki do wyrażenia.
Odpowiedź: .
Oblicz odległość liczb i na osi liczbowej.
Odległość to moduł różnicy. Kolejność liczb nie ma znaczenia.
Opuść podwójny minus i policz moduł.
Z odwrotną kolejnością wychodzi to samo: . Na osi liczbowej od do zera jest 3, a od zera do 4 jest 4, razem 7.
Odpowiedź: .
Rozwiąż nierówność .
Moduł różnicy to odległość liczby od liczby 1. Szukasz liczb oddalonych od 1 o najwyżej 3.
Odległość nie większa od 3 oznacza, że mieści się między i 3.
Dodaj 1 do wszystkich trzech części nierówności.
Sprawdzenie: liczby i leżą w odległości dokładnie 3 od liczby 1.
Odpowiedź: .
Zapisz wyrażenie bez symbolu wartości bezwzględnej dla .
Sprawdź znak wyrażenia pod modułem.
Wyrażenie jest ujemne, więc zmień jego znak.
Wstaw do wyrażenia i zredukuj.
Dla wyszłoby coś innego: .
Odpowiedź: dla wyrażenie jest równe .
Unikaj ich w każdym zadaniu z wartością bezwzględną.
Kilka sytuacji przewija się w zadaniach tak często, że warto znać ich wynik na pamięć.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.