Przekątna kwadratu

Przekątna kwadratu to bok pomnożony przez 2\sqrt{2}, czyli około 1,41 boku. Wzór wynika z twierdzenia Pitagorasa, bo przekątna rozcina kwadrat na dwa trójkąty prostokątne.

d=a2d = a\sqrt{2}

bok, gdy znasz przekątną

a=d2=d22\displaystyle a = \frac{d}{\sqrt{2}} = \frac{d\sqrt{2}}{2}

przekątna, gdy znasz pole

d=2Pd = \sqrt{2P}

pole, gdy znasz przekątną

P=d22\displaystyle P = \frac{d^2}{2}
aa to długość boku kwadratu, dd to przekątna, czyli odcinek łączący dwa przeciwległe wierzchołki, a PP to pole. Liczba 2\sqrt{2} to w przybliżeniu 1,414.

Skąd się bierze wzór na przekątną kwadratu?

Przekątna łączy dwa przeciwległe wierzchołki i dzieli kwadrat na dwa takie same trójkąty prostokątne. Przyprostokątnymi są dwa boki kwadratu, a przeciwprostokątną przekątna. Z twierdzenia Pitagorasa:

  1. d2=a2+a2=2a2d^2 = a^2 + a^2 = 2a^2
  2. d=2a2=a2d = \sqrt{2a^2} = a\sqrt{2}

Kwadrat ma dwie przekątne. Są równe, przecinają się pod kątem prostym w środku kwadratu i dzielą się tam na połowy. Każda przecina kąty przy wierzchołkach na dwa kąty po 45∘45^\circ.

Jak obliczyć przekątną kwadratu krok po kroku

Obwód kwadratu wynosi 20 cm. Obliczymy długość jego przekątnej. Najpierw potrzebny jest bok, a przekątną policzymy z twierdzenia Pitagorasa, żeby było widać, skąd bierze się 2\sqrt{2}.

Zadanie L=20L = 20 a=5a = 5 d2=50d^2 = 50 d=52d = 5\sqrt{2}
  1. Wyznacz bok

    Wzór na przekątną potrzebuje boku. To, jak go wyznaczysz, zależy od tego, co podano w zadaniu.

    aa Znasz bok

    Od razu pomnóż go przez 2\sqrt{2}.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 1

    LL Znasz obwód

    Nasze zadanie: L=20L = 20

    Cztery boki są równe, więc bok to obwód podzielony przez 4.

    Rozwiązanie krok po kroku: krok 2

    PP Znasz pole

    Bok to pierwiastek z pola. Możesz też od razu użyć wzoru d=2Pd = \sqrt{2P}.

    Rozwiązanie krok po kroku: przykład 3

    1. a=L4=204\displaystyle a = \frac{L}{4} = \frac{20}{4}
    2. a=5a = 5
  2. Ułóż równanie z twierdzenia Pitagorasa

    Przekątna jest przeciwprostokątną trójkąta, którego przyprostokątne to dwa boki kwadratu. Dodaj ich kwadraty.

    Przekątna dd jest przeciwprostokątną trójkąta o przyprostokątnych 5 i 5. Jedna kratka to 1 cm.
    1. d2=52+52=25+25d^2 = 5^2 + 5^2 = 25 + 25
    2. d2=50d^2 = 50
  3. Wyciągnij pierwiastek i uprość go

    Liczba 50 to 25⋅225 \cdot 2, a z 25 pierwiastek wychodzi całkowity. Wyłącz go przed pierwiastek.

    1. d=50=25⋅2d = \sqrt{50} = \sqrt{25 \cdot 2}
    2. d=52 cmd = 5\sqrt{2}\ \text{cm}
  4. Sprawdź wynik wzorem

    Wzór d=a2d = a\sqrt{2} skraca kroki 2 i 3 do jednego mnożenia:

    1. d=5⋅2=52≈7,07d = 5 \cdot \sqrt{2} = 5\sqrt{2} \approx 7{,}07

    Wynik jest dłuższy od boku 5 i krótszy od sumy dwóch boków 10, tak jak powinna być przeciwprostokątna.

    Odpowiedź: przekątna kwadratu ma d=52 cmd = 5\sqrt{2}\ \text{cm}, czyli około 7,07 cm.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Przekątna z boku

Oblicz przekątną kwadratu o boku 8 cm.

Przykład 2. Bok z przekątnej

Przekątna kwadratu ma 10 cm. Oblicz długość jego boku.

Przykład 3. Przekątna z pola

Kwadrat ma pole 18 cm². Oblicz jego przekątną.

Przykład 4. Czy listwa się zmieści?

Kwadratowa skrzynia ma dno o boku 1 m. Czy na dnie zmieści się płasko listwa długości 1,5 m?

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z przekątną kwadratu.

Przypadki szczególne

Przekątna kwadratu łączy się z kilkoma innymi wzorami, które często wracają w zadaniach.

Połowa przekątnej d2=a22\displaystyle \frac{d}{2} = \frac{a\sqrt{2}}{2}
Przekątne dzielą się na połowy w środku kwadratu. Połowa przekątnej to odległość środka od wierzchołka, czyli promień okręgu opisanego na kwadracie.
Pole z przekątnej P=d22\displaystyle P = \frac{d^2}{2}
Kwadrat zbudowany na przekątnej ma pole d2=2a2d^2 = 2a^2, czyli dwa razy większe od pola kwadratu. Dla przekątnej 6 pole to 18, jak w przykładzie 3.
Kąty 45° sin⁡45∘=ad=22\displaystyle \sin 45^\circ = \frac{a}{d} = \frac{\sqrt{2}}{2}
Przekątna tworzy z bokiem kąt 45∘45^\circ. Stosunek boku do przekątnej to sinus i cosinus tego kąta.
Przekątna prostokąta d=a2+b2\displaystyle d = \sqrt{a^2 + b^2}
Gdy boki są różne, wzór d=a2d = a\sqrt{2} nie działa. Liczysz wtedy przekątną prostokąta z twierdzenia Pitagorasa. Dla a=ba = b oba wzory dają to samo.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.