Przykład 1. Brakujący bok
W czworokąt wpisano okrąg. Boki mają długości , , . Oblicz .
-
Zapisz warunek dla par przeciwległych boków.
-
Wylicz .
Odpowiedź: .
W czworokąt wypukły można wpisać okrąg tylko wtedy, gdy sumy jego przeciwległych boków są równe. Ten warunek wynika z jednej własności stycznych do okręgu.
odcinki stycznych z wierzchołka
pole przez promień
romb i kwadrat
Okrąg jest wpisany w czworokąt, gdy dotyka wszystkich czterech jego boków. Mówi się wtedy też, że czworokąt jest opisany na okręgu.
W czworokąt wypukły da się wpisać okrąg dokładnie wtedy, gdy . Warunek działa w obie strony: gdy sumy przeciwległych boków są równe, okrąg wpisany istnieje, a gdy nie, żaden okrąg nie dotknie naraz wszystkich boków.
Z punktu leżącego poza okręgiem można poprowadzić do niego dwie styczne, a odcinki od tego punktu do punktów styczności są równe. W czworokącie opisanym na okręgu tym punktem jest każdy wierzchołek. Oznacz odcinki stycznych z , , , literami , , , .
Po obu stronach stoją te same cztery odcinki, więc sumy są równe.
Okrąg wpisany daje też wzór na pole. Odcinki od środka do wierzchołków dzielą czworokąt na cztery trójkąty, a wysokością każdego z nich jest promień , bo promień jest prostopadły do stycznej w punkcie styczności.
W czworokąt wpisano okrąg. Dotyka on boków , , , w punktach , , , . Wiadomo, że , , i . Oblicz bok , obwód czworokąta i odcinki, na które punkty styczności dzielą boki.
Z wierzchołka wychodzą dwa odcinki stycznych: i . Są równe, więc znasz oba.
Od każdego boku odejmij znany odcinek stycznej. Reszta boku to odcinek stycznej z następnego wierzchołka, a drugi odcinek z tego wierzchołka jest mu równy.
Bok składa się z odcinków stycznych z i z .
Dodaj cztery boki. Możesz też skorzystać z warunku: obwód to dwa razy suma jednej pary przeciwległych boków.
Odpowiedź: , obwód , a punkty styczności dzielą boki na odcinki 2 i 3, 3 i 6, 6 i 4, 4 i 2.
Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.
W czworokąt wpisano okrąg. Boki mają długości , , . Oblicz .
Zapisz warunek dla par przeciwległych boków.
Wylicz .
Odpowiedź: .
Czworokąt wypukły ma kolejno boki 4, 6, 8 i 6. Czy można w niego wpisać okrąg?
Dodaj pierwszy i trzeci bok oraz drugi i czwarty.
Odpowiedź: tak, sumy przeciwległych boków są równe.
Czy w prostokąt o bokach 2 i 5 można wpisać okrąg?
Przeciwległe boki prostokąta są równe.
Porównaj sumy.
Okrąg wpisany w prostokąt musiałby mieć średnicę równą obu bokom naraz. Da się to tylko w kwadracie.
Odpowiedź: nie.
Romb o boku 10 cm ma pole 96 cm². Oblicz promień okręgu wpisanego w ten romb.
Wszystkie boki rombu są równe, więc okrąg wpisany istnieje. Policz połowę obwodu.
Przekształć wzór .
Odpowiedź: .
Trapez równoramienny o podstawach 8 i 2 jest opisany na okręgu. Oblicz długość ramienia, promień okręgu i pole trapezu.
Podstawy leżą naprzeciw siebie, ramiona też, a ramiona są równe.
Ramię, wysokość i odcinek tworzą trójkąt prostokątny.
Okrąg dotyka obu podstaw, więc jego średnica to wysokość.
Policz pole trapezu.
Wzór daje ten sam wynik.
Odpowiedź: ramię , promień , pole .
Deltoid ma boki i . Czy można w niego wpisać okrąg?
Dodaj boki i .
Dodaj boki i .
W każdym deltoidzie obie pary dają sumę dwóch różnych boków, więc warunek zachodzi zawsze.
Odpowiedź: tak.
Unikaj ich w każdym zadaniu z okręgiem wpisanym w czworokąt.
Dla kilku znanych czworokątów odpowiedź znasz od razu.
Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.