Obwód wielokąta foremnego

Wielokąt foremny ma nn równych boków, więc jego obwód to długość boku razy liczba boków. W zadaniach najwięcej pracy wymaga zwykle sam bok, gdy znasz tylko promień okręgu.

L=n⋅aL = n \cdot a

bok, gdy znasz obwód

a=Ln\displaystyle a = \frac{L}{n}

z promienia okręgu opisanego

L=2nRsin⁡180∘n\displaystyle L = 2nR \sin \frac{180^\circ}{n}

sześciokąt w okręgu

L=6RL = 6R
nn to liczba boków, aa długość jednego boku, a RR promień okręgu opisanego na wielokącie, czyli odległość środka od wierzchołka.

Skąd się bierze wzór na obwód wielokąta foremnego?

Obwód każdego wielokąta to suma długości jego boków. W wielokącie foremnym wszystkie boki są równe, więc zamiast dodawać a+a+…+aa + a + \ldots + a mnożysz bok przez ich liczbę.

Obwód jest długością, więc ma zwykłe jednostki: centymetry albo metry. Z wzoru wynika też droga odwrotna: bok to obwód podzielony przez liczbę boków.

Kreski na bokach oznaczają, że wszystkie są równe. Brzeg składa się z sześciu odcinków aa, więc L=6aL = 6a.

Jak obliczyć obwód wielokąta foremnego wpisanego w okrąg

Pięciokąt foremny jest wpisany w okrąg o promieniu 10 cm. Oblicz jego obwód. Boku nie podano, więc wyznaczymy go z promienia.

Dane n=5, R=10 cmn = 5,\ R = 10\ \text{cm} 36∘36^\circ a≈11,76a \approx 11{,}76 L≈58,8L \approx 58{,}8
  1. Wyznacz kąt w trójkącie przy środku

    Odcinki ze środka do wierzchołków mają długość R=10R = 10 i dzielą pięciokąt na 5 trójkątów równoramiennych. Kąt każdego z nich przy środku to 360∘:5=72∘360^\circ : 5 = 72^\circ. Wysokość opuszczona na bok dzieli ten trójkąt na dwa trójkąty prostokątne, a kąt przy środku na połowy.

    1. 72∘:2=36∘72^\circ : 2 = 36^\circ
    W zaznaczonym trójkącie prostokątnym przeciwprostokątna to R=10R = 10, kąt przy środku ma 36°, a naprzeciw niego leży połowa boku.
  2. Policz bok z sinusa

    Sinus kąta 36° to stosunek połowy boku do przeciwprostokątnej RR. Z tablic sin⁡36∘≈0,5878\sin 36^\circ \approx 0{,}5878.

    1. a2=Rsin⁡36∘\displaystyle \frac{a}{2} = R \sin 36^\circ
    2. a2=10⋅0,5878=5,878\displaystyle \frac{a}{2} = 10 \cdot 0{,}5878 = 5{,}878
    3. a=2⋅5,878≈11,76 cma = 2 \cdot 5{,}878 \approx 11{,}76\ \text{cm}
  3. Pomnóż bok przez liczbę boków

    Pięciokąt ma pięć równych boków.

    1. L=5⋅11,76≈58,8 cmL = 5 \cdot 11{,}76 \approx 58{,}8\ \text{cm}
  4. Sprawdź wynik

    Ten sam wynik daje gotowy wzór z promienia okręgu opisanego:

    1. L=2⋅5⋅10⋅sin⁡36∘L = 2 \cdot 5 \cdot 10 \cdot \sin 36^\circ
    2. L≈100⋅0,5878≈58,8L \approx 100 \cdot 0{,}5878 \approx 58{,}8

    Pięciokąt leży wewnątrz okręgu, a jego boki idą na skróty między punktami okręgu. Obwód musi więc być krótszy od długości okręgu:

    1. 2πR=20π≈62,8>58,82\pi R = 20\pi \approx 62{,}8 > 58{,}8

    Odpowiedź: obwód pięciokąta wynosi około 58,8 cm58{,}8\ \text{cm}.

Więcej przykładów

Najpierw rozwiąż każde zadanie sam, a dopiero potem porównaj wynik z rozwiązaniem.

Przykład 1. Obwód z boku

Oblicz obwód sześciokąta foremnego o boku 8 cm.

Przykład 2. Bok z obwodu

Obwód pięciokąta foremnego wynosi 45 cm. Oblicz długość jego boku.

Przykład 3. Taśma na znak stop

Znak „stop” ma kształt ośmiokąta foremnego o boku 12,5 cm. Ile taśmy odblaskowej potrzeba, żeby okleić jego brzeg?

Przykład 4. Ten sam obwód, różne wielokąty

Trójkąt równoboczny i sześciokąt foremny mają taki sam obwód, 36 cm. Oblicz długości ich boków.

Przykład 5. Sześciokąt wpisany w okrąg

Sześciokąt foremny wpisano w okrąg o promieniu 5 cm. Oblicz obwód sześciokąta.

Najczęstsze błędy

Unikaj ich w każdym zadaniu z obwodem wielokąta foremnego.

Przypadki szczególne

Dla najczęstszych wielokątów wzór na obwód przez promień bardzo się upraszcza.

Trójkąt równoboczny L=3a=33 R\displaystyle L = 3a = 3\sqrt{3}\,R
Bok trójkąta wpisanego w okrąg o promieniu RR ma R3R\sqrt{3}.
Kwadrat L=4a=42 R\displaystyle L = 4a = 4\sqrt{2}\,R
Przekątna kwadratu jest średnicą okręgu, więc bok to R2R\sqrt{2}. Więcej o obwodzie kwadratu.
Sześciokąt foremny L=6a=6R\displaystyle L = 6a = 6R
Bok jest równy promieniowi, jak w przykładzie 5.
Bardzo dużo boków n→∞  ⇒  L→2πR\displaystyle n \to \infty \;\Rightarrow\; L \to 2\pi R
Im więcej boków, tym bliżej obwodowi do długości okręgu. Tak w starożytności przybliżano liczbę π\pi.

Gdzie jeszcze przydaje się ten wzór

Pytania i odpowiedzi

Masz pytanie do tego wzoru albo przykładu? Zadaj je tutaj. Odpowiadają inni użytkownicy i redakcja.

Twoje pytanie

Szukaj wzoru

Wpisz nazwę wzoru. Polskie znaki są opcjonalne. Strzałkami wybierzesz wynik, Enter go otworzy.